Dân kỳ cựu ở chỗ tôi đều biết một quán cháo lòng mở bán lâu đời,ăn rất ngon. Nằm trong hẻm nhưng quán vẫn đông nghẹt vì nhiều người tìm đến. Nằm trong một không gian rộng rãi,lại có vườn nhãn bao quanh,khách tha hồ để xe. Nhiều người chọc vui,cứ bảo thôi nghỉ bán mà hưởng thụ đi,nhưng họ vẫn bán.

Tôi kể câu chuyện này để lấy ví dụ về việc nếu nấu ăn ngon,lâu đời thì quán nằm ở đâu vẫn có khách tìm đến. Ông bạn tôi khi nghe xong thì như gãi trúng chỗ ngứa vì anh ấy đang kinh doanh quán mỳ cay và liên tục than không lời lãi bao nhiêu.

Khi nghe xong,tôi thấy rất khó tin vì khách ra vào nườm nượp buổi tối,nhất là vào thứ bảy,chủ nhật,lẽ nào không có lãi? Tới đây,ông bạn mới than rằng phải cùng lúc mướn hai mặt bằng,một cho quán,một để giữ xe máy cho khách.

Tức lá tiệm nằm ngoài mặt tiền,nhưng phải thuê một khoảnh đất để trống trong hẻm sát bên để làm chỗ để xe cho khách.

Ở các đô thị lớn,đây cũng là một nghịch lý đang ngày càng rõ: Kinh doanh ăn uống không chỉ là bài toán món ăn và giá bán,mà là bài toán hạ tầng đi kèm đặc biệt là chỗ để xe.

Khi có bài viết về tình trạng lấn chiếm vỉa hè,tôi thấy có người bảo chủ nhà phải tự xây thụt lùi vào để làm chỗ để xe cho khách. Nhưng ngặt nỗi nhà nào cũng xây sát nhau,hiếm ai có sẵn một khoảng sân đủ rộng để chứa hàng chục chiếc xe máy vào giờ cao điểm.

Vậy thì để xe ở đâu? Nếu không để vỉa hè,buộc phải thuê thêm mặt bằng,thuê thêm người trông coi. Mà thuê thêm thì chi phí đội lên. Chi phí đội lên thì hoặc tăng giá,hoặc chấp nhận lợi nhuận mỏng đi.

Quán ăn và quán cà phê khó hơn tiệm buôn bán thông thường. Một cửa hàng bán lẻ,khách tấp vào rồi đi nhanh,vòng quay chỗ để xe liên tục. Nhưng quán ăn thì khách ngồi lại 30 phút,một tiếng,thậm chí lâu hơn. Một chiếc xe chiếm chỗ lâu hơn,đồng nghĩa với việc cần nhiều diện tích hơn cho cùng một lượng khách.

Đó là lý do vì sao có những quán lúc nào cũng đông nhưng cuối tháng hầu như không lãi nhiều.

Tôi nghĩ đây là một khoảng trống trong cách tổ chức không gian đô thị,nhất là kinh doanh nhà mặt tiền hiện nay. Khi việc buôn bán bị tách rời khỏi hạ tầng hỗ trợ cơ bản như chỗ để xe,mọi gánh nặng sẽ dồn hết lên vai người kinh doanh,và có lẽ ai đó đã đúng khi nói rằng: Tương lai của buôn bán nhỏ lẻ là đi vào các khu trung tâm thương mại,ở đó có không gian rộng rãi,có chỗ để xe.

Khánh Băng